Mae un o gyfansoddwyr mwyaf disglair Cymru sy’n dod i’r amlwg yn cyfrif i lawr at un o eiliadau mwyaf ei yrfa wrth iddo baratoi ar gyfer y première byd-eang o’i waith newydd yn yr Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol yn Llangollen 2026. 
Bydd y cyfansoddwr o Gaerdydd, Sam Buttler, yn dangos ei waith dwyieithog newydd, Greeting the Dawn / Cyfarchiad y Wawr, am y tro cyntaf fel darn agoriadol y cyngerdd nodedig Uniting Nations: One World ddydd Mawrth 7 Gorffennaf. Y perfformiad yw uchafbwynt menter gyfansoddi Harmony Without Borders yr Eisteddfod, a gefnogir gan Gyngor Celfyddydau Cymru, a grëwyd i feithrin y genhedlaeth nesaf o gyfansoddwyr wrth ddathlu treftadaeth gerddorol gyfoethog Cymru.
Bydd y première byd-eang yn lansio un o’r nosweithiau mwyaf disgwyliedig yn hanes diweddar yr ŵyl, gyda Syr Karl Jenkins, Llywydd yr ŵyl ar gyfer 2026, yn arwain ei waith clodwiw One World yn ddiweddarach yn y rhaglen.
I Sam, mae gweld ei gerddoriaeth yn cael ei bywiogi gan gôr a cherddorfa ar un o lwyfannau cerddorol enwocaf y byd yn freuddwyd yn dod yn wir.
“Mae’r paratoadau’n mynd yn dda,” meddai. “Mae’r cantorion yn ymarfer ac rwy’n clywed eu bod nhw’n cael amser gwych yn dysgu’r darn. Fedra i ddim aros i’w glywed.”
Mae’r teitl, Cyfarchiad y Wawr, yn tynnu ysbrydoliaeth o ddwy gerdd eiconig Cymraeg: Niwbwrch gan Dafydd ap Gwilym a’r Wawr gan Hedd Wyn. Gyda’i gilydd maent yn adrodd hanes rhywun yn cyrraedd lle anghyfarwydd, yn derbyn croeso cynnes gan ei bobl cyn gweld harddwch gwawr newydd.
“Roeddwn i eisiau ysgrifennu rhywbeth am gael croeso yn rhywle oherwydd rwy’n credu bod hynny’n agwedd sylfaenol ar Eisteddfod Llangollen a phrosiect Cytgord Heb Ffiniau,” eglurodd Sam. “Mae’r darn yn dilyn rhywun yn cyrraedd gyda’r nos, yn cael ei groesawu gan y dref a’i phobl, ac yna’n profi’r wawr y bore canlynol.”
Roedd ysgrifennu gwaith dwyieithog ar gyfer côr a cherddorfa yn cyflwyno heriau a chyfleoedd.
“Yr her fwyaf oedd yr amserlen,” meddai. “Rwy’n hoffi byw gyda fy ngherddoriaeth am ychydig, ond roedd rhaid ysgrifennu hyn yn eithaf cyflym. Doeddwn i erioed wedi gosod testun Cymraeg o’r blaen chwaith, felly roedd hynny’n her wych ac yn brawf go iawn o fy sgiliau iaith Gymraeg.”
“Y llawenydd mwyaf fu ysgrifennu ar gyfer côr a cherddorfa gyda’i gilydd. Mae rhywbeth anhygoel o arbennig am gyfuno lleisiau a cherddorfa. Rwy’n dwlu ar ysgrifennu ar gyfer grymoedd mawr, felly mae hwn wedi bod yn gyfle gwych.”
Wedi’i ofyn beth all cynulleidfaoedd ei ddisgwyl, chwarddodd Sam: “Llawer o nodiadau! Ond hefyd ymdeimlad gwirioneddol o lawenydd a chyffro.”
Yn bwysicach fyth, mae’n gobeithio y bydd y gwaith yn gosod y naws ar gyfer yr ŵyl gyfan.
“Rwy’n gobeithio y bydd yn dechrau’r Eisteddfod gyda bang. Rwy’n gobeithio y bydd pobl yn gadael gan deimlo bod gan gerddoriaeth y pŵer i’n huno ni i gyd. Pan fydd pobl yn dod at ei gilydd i ganu a chwarae, maen nhw’n creu rhywbeth hudolus, a gobeithio y bydd cynulleidfaoedd yn gadael gyda theimlad o obaith a rhyfeddod at yr hyn y gall cerddoriaeth ei gyflawni.”
Dywedodd Dave Danford, Cyfarwyddwr Artistig Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen: 
“Un o rannau mwyaf cyffrous ein gwaith yw creu cyfleoedd i’r genhedlaeth nesaf o gyfansoddwyr, ac mae Sam wedi cofleidio’r cyfle hwnnw’n wych. Mae Cyfarch y Wawr yn dal y cynhesrwydd, y croeso a’r cyfeillgarwch rhyngwladol sydd wedi diffinio Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen ers bron i 80 mlynedd.
“Rydym yn hynod ddiolchgar i Gyngor Celfyddydau Cymru am gefnogi ein menter Cytgord Heb Ffiniau, sydd wedi gwneud y comisiwn hwn yn bosibl. Mae buddsoddi mewn cerddoriaeth newydd a thalent sy’n dod i’r amlwg yn hanfodol i sicrhau bod dyfodol cerddoriaeth gorawl yn parhau i fod yn fywiog ac yn berthnasol.
“Mae agor Eisteddfod 2026 gyda pherfformiad cyntaf yn y byd gan gyfansoddwr ifanc o Gymru, cyn i Syr Karl Jenkins arwain One World / Un Byd yn ystod ei flwyddyn fel ein Llywydd, yn ddatganiad pwerus am bwy ydym ni fel gŵyl. Rydym yn dathlu traddodiadau cerddorol gorau’r byd wrth greu rhai newydd, ac allwn ni ddim aros i gynulleidfaoedd glywed Cyfarch y Wawr am y tro cyntaf erioed.”
Bydd première byd-eang Greeting the Dawn yn agor Uniting Nations: One World ddydd Mawrth 7 Gorffennaf, cyn i Syr Karl Jenkins arwain ei One World / Un Byd enwog, ochr yn ochr â pherfformiad llawn o Peace Child: The Musical.
Gyda’i gilydd, mae’r rhaglen yn adlewyrchu ymrwymiad yr Eisteddfod i ddathlu artistiaid o fri rhyngwladol wrth feithrin y genhedlaeth nesaf o dalent gerddorol. Mae’n addo bod yn un o fomentiau diffiniol Eisteddfod 2026, gan ddathlu heddwch, gobaith, creadigrwydd a phŵer cerddoriaeth i ddod â phobl ynghyd ar draws diwylliannau, cenedlaethau a ffiniau.
