Archifau Categori: Newyddion

Mae gan Eisteddfod Ryngwladol Llangollen enw da sy’n dyddio’n ôl i 1947 am ddod â’r byd i Langollen – ac i Gymru. Mae cannoedd o filoedd o bobl, o ddwsinau o wledydd wedi ymweld dros y blynyddoedd, gan ddod â’u diwylliannau a’u hieithoedd i Ogledd Cymru.

Mae Llangollen bob amser wedi croesawu a dathlu creadigrwydd ac amrywiaeth byd-eang wrth hyrwyddo heddwch a’n dynoliaeth gyffredin. Ond beth am y cymunedau hynny o lawer iawn o wledydd sydd wedi ymsefydlu yng Nghymru flynyddoedd lawer yn ôl, neu sydd wedi symud yma’n ddiweddar am bob math o resymau – o ganlyniad i ryfeloedd, neu geisio noddfa a lloches?

Sut maen nhw’n gweld eu hunain a sut orau i roi cyfle iddyn nhw ddangos i Gymru a’r byd sut mae eu cymunedau’n ymdopi ac yn wir yn ffynnu yng Nghymru?

Dyna’r her yr oedd Eisteddfod Ryngwladol Llangollen a Chyngor Celfyddydau Cymru eisiau mynd i’r afael â hi, trwy gyfrwng barddoniaeth, cerddoriaeth a dawns. A dyna sut, a pham y cynlluniwyd a datblygwyd y prosiect Rhythmau a Gwreiddiau Cymunedol dros y ddwy flynedd ddiwethaf.

Ym mis Gorffennaf 2024, cymerodd tri grŵp o wahanol rannau o Gymru ran mewn prosiect peilot i berfformio yn Llangollen, i rannu ac arddangos eu cefndiroedd diwylliannol eu hunain ac i ddweud wrth y byd am eu cymunedau sy’n byw yma yng Nghymru. Roedd yn llwyddiant mawr ac yn 2025, dechreuodd chwe grŵp deinamig o bob cwr o Gymru weithio ar eu prosiectau cymunedol unigol.

Fe gafodd y grwpiau gymorth gan yr ymgynghorwyr cymunedol arbenigol Richie Turner a Lyndy Cooke ynghyd â chyfarwyddwyr y prosiect, Garffild a Sian Eirian Lewis, i fynd drwy’r broses greadigol. Darparwyd cyngor a chefnogaeth arbenigol i bob grŵp ar sut i adrodd straeon a pherfformio gan dri phartner allanol allweddol – Llenyddiaeth Ar Draws Ffiniau, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru a Cherddoriaeth Gymunedol Cymru. Fe berfformiodd pob un o’r chwe grŵp ar Lwyfan y Globe yn yr Eisteddfod ar 9fed o Orffennaf 2025.

Roedd yn brynhawn gwych o greadigrwydd, angerdd ac egni, a ddechreuodd gyda pherfformiad gan gwmni Dance Empire o Wrecsam mewn partneriaeth â grŵp ieuenctid EYST, grŵp o bobl ifanc o wahanol wledydd sydd wedi ymgartrefu yn ardal Wrecsam. Cyflwynodd y bobl ifanc, o bump oed i eraill yn eu harddegau, berfformiad deg munud o hyd drwy gân a dawns ar y thema ‘Heddwch Byd-eang’. Defnyddiwyd caneuon pop modern Saesneg fel rhan o’r perfformiad a roedd y gân Gymraeg adnabyddus, ‘Yma o Hyd’, wedi cael pawb i ganu gyda’i gilydd ar y diwedd. Eu neges yn syml oedd, ta waeth o ble rydych chi’n dod, neu’r heriau rydych chi’n eu hwynebu mewn bywyd, ein bod ni’n dal yma, wedi’n huno gyda’n gilydd.

Nesaf ar Lwyfan y Globe daeth Samarpan, grŵp dawns Indiaidd â berfformiodd ddarn hyfryd o ddawns glasurol Indiaidd wedi eu plethu gyda dylanwadau diwylliannol Cymreig yn cynrychioli undod, perthyn a gobaith am y dyfodol. Fe wnaethon nhw gyflwyno caneuon gwerin traddodiadol Cymru wedi’u cyfuno â symudiadau dawns traddodiadol Indiaidd mewn perfformiad â oedd yn hudolus ac yn emosiynol.

Dangosodd y grŵp cymunedol Caminhos o ardal Caerdydd gymysgedd o ddawns, llafarganu a’r gair llafar Brasilaidd ac Affricanaidd. Mewn perfformiad llawn lliw ac egni, fe wnaethon nhw adrodd eu stori am gymuned â oedd yn byw mewn cytgord ond oedd yn wynebu grymoedd allanol a greodd helbul ac anhrefn. Roedd gan y perfformiad hwn bopeth, gan gynnwys darn oedd yn efelychu ymladd arddull ‘martial arts’ ac fe wnaeth y cymysgedd o lafarganu, canu a dawnsio wir gyffwrdd cynulleidfa emosiynol a gwerthfawrogol.

Daeth Oasis nesaf – perfformiad ar y cyd â gyflwynwyd gan Fand Gambas a Chôr Un Byd Cymru. Gyda’i gilydd, fe wnaethon nhw gyflwyno perfformiad â oedd yn dathlu diwylliant a iaith trwy ddefnyddio amrywiaeth o ganeuon pwerus i ddisgrifio’r ymdeimlad unigryw o fod yn geiswyr lloches yma yng Nghymru. Roedd yn berfformiad cofiadwy iawn yn seiliedig ar eu negeseuon clir o ‘wneud y byd yn well lle i fyw’ ac o fod yn ‘rhydd i hedfan’ ac i ‘freuddwydio am gariad’.

Fe wnaeth canu a dawnsio i sŵn Afrobeats gan TGP Teulu Dawns Cymru sicrhau bod y gynulleidfa yn dawnsio hefyd! Grŵp ifanc o geiswyr lloches yw’r rhain a oedd am daflu goleuni ar themâu fel hunaniaeth, treftadaeth, gwydnwch a phŵer cymuned. Dechreuodd y perfformiad gyda chyflwyniad yn y Gymraeg a’r Saesneg gan un o’r aelodau a’r negeseuon oedd “mae heddwch y byd yn dechrau gyda ni” ac “nid ydym wedi torri”. Ar ddiwrnod poeth iawn, roedd hwn yn berfformiad llawn egni ac emosiwn â gyflwynodd y gynulleidfa i gymuned glos ac agos sy’n byw yn ne Cymru.

A llifodd yr egni a’r emosiwn hwnnw’n ddi-dor i’r perfformiad nesaf a’r olaf gan y grŵp Balkan Roots o Gaerdydd a Chasnewydd, grŵp cydweithredol sy’n cynnwys unigolion o wledydd yr hen Iwgoslafia ac sydd bellach yn byw yng Nghymru. Maent yn rhannu treftadaeth Balcanaidd ac mae eu stori, â adroddir trwy gân a dawns, yn ymwneud ag adeiladu pontydd rhwng yr hen a’r newydd, rhwng traddodiadau a ffordd newydd o fyw, a defnyddio cymuned a charedigrwydd i uno cenhedloedd. Roedd hwn yn berfformiad llawn bywyd gyda llawer o ganu gwych – a’r perfformwyr yng nghanol y gynulleidfa ar ddiwedd y sioe ar gyfer dathliad cofiadwy gyda’i gilydd.

Yna cymerodd y grwpiau ran yng Ngorymdaith y Cenhedloedd yn Llangollen, ochr yn ochr â 4000 o gystadleuwyr rhyngwladol o bob cwr o’r Byd – gan gloi prynhawn gwych yn dathlu amrywiaeth Cymru trwy gân a dawns.

Dywedodd Garffild Lewis, un o gyfarwyddwyr y prosiect, “Mae prosiect Rhythmau a Gwreiddiau Cymunedol wedi dangos i ni bŵer rhyfeddol y celfyddydau i uno pobl, dathlu amrywiaeth, ac adrodd straeon sy’n bwysig. Roedd gweld y cymunedau hyn yn rhannu eu traddodiadau, eu brwydrau, a’u llawenydd ar Lwyfan y Byd yn gyffrous iawn. Dyma beth yw pwrpas yr Eisteddfod – lle i ddiwylliannau gwrdd, i gysylltu, ac i greu rhywbeth gwirioneddol gofiadwy.”

Roedd hwn yn ddiwrnod – ac yn brosiect – a fydd yn cael ei gofio a’i drysori gan bawb dan sylw. Roedd Dafydd Rhys, Prif Weithredwr Cyngor Celfyddydau Cymru, ymhlith y cannoedd o bobl â wyliodd y grwpiau – ac roedd wrth ei fodd gyda’r perfformiadau ac yn falch iawn o brosiect Rhythmau a Gwreiddiau.

Rhaid i’r gair olaf fynd i un o’r perfformwyr:

“…roedd bod yn rhan o ŵyl Gymreig mor eiconig—yn enwedig drwy’r rhaglen Rhythmau a Gwreiddiau Cymunedol—yn gyfle newydd ac ysbrydoledig. Fe wnaeth ganiatáu inni gyflwyno ffurfiau celf clasurol a chymunedol Indiaidd ochr yn ochr â thraddodiadau diwylliannol cyfoethog Cymru mewn lleoliad â gydnabyddir yn fyd-eang. Roedd yn gam ystyrlon yn ein taith barhaus o ddefnyddio’r celfyddydau i adeiladu pontydd diwylliannol”.

Un o’r corau rhagorol yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen 2025 oedd Cantorion Musical Originals o Jersey. Dyfarnwyd y teitl mawreddog Côr Ifanc y Byd 2025 iddynt.

Gohiriwyd cyflwyno’r wobr hir-ddisgwyliedig hon oherwydd y digwyddiad meddygol rhyfeddol a arweiniodd at ganslo cyngerdd y Cenhedloedd Unedig ddydd Mercher, Gorffennaf 9. O ganlyniad, cynhaliwyd seremoni y diwrnod canlynol. Cyflwynwyd y wobr gan Dr Rhys Davies, er cof am ei fab Owen. Dr Davies a’i wraig Anne, sy’n noddi’r gystadleuaeth hon yn flynyddol.

Derbyniodd Imogen Nicholas, Cyfarwyddwr Cerdd y côr, ynghyd ag aelodau’r grŵp, y tlws a’r wobr yn falch. Dywedodd, “Mae’n hollol syfrdanol. Dywedodd un o’r beirniaid wrthym mai nhw yw’r marciau uchaf a ddyfarnwyd erioed i gôr plant yn yr Eisteddfod  honno, sef crème de la crème yr Eisteddfodau.

“Mae’r tlws mor drwm fel na allem ei gael ar yr awyren yn ôl!… Mae’r côr yn haeddu’r llwyddiant hwn gymaint. Maen nhw wedi rhoi llawer i fyny am hyn; roedden nhw ei eisiau, ac fe’i cawsant. Rwyf mor falch ohonyn nhw. Bydd y tlws yn y pen draw yn cael ei arddangos yn gyhoeddus mewn amgueddfa ar Jersey.”

Wrth siarad am y wobr, dywedodd Dr. Rhys Davies, ymddiriedolwr ac arweinydd y Gymraeg yn yr ŵyl, “Rhoddir gwobr Côr Ifanc y Byd er cof am ein mab, Owen Davies. Mae’n golygu cymaint gweld y cantorion Musical Originals , gyda’u hegni a’u talent rhyfeddol, yn derbyn y wobr hon. Mae enw Owen yn parhau trwy’r gerddoriaeth, y llawenydd, a’r ysbryd diwylliannol y mae’r wobr hon yn ei gynrychioli, a gwn y byddai’n hynod falch o’r côr anhygoel hwn.”

Mae tîm yr Eisteddfod  yn hynod falch o gantorion Musical Originals a’u cyflawniadau nodedig, sy’n ychwanegu at y traddodiad cyfoethog o ddathlu rhagoriaeth gerddorol a chyfnewid diwylliannol y mae’r ŵyl yn enwog amdano.

Mae cronfa wobrau 2026 bellach ar agor, mae pob ceiniog yn mynd yn uniongyrchol i’r cystadleuwyr. Mae’r haelioni yn helpu i feithrin diwylliant byd-eang o greu cerddoriaeth amatur, gan ddarparu llwyfan hanfodol i artistiaid unigol ifanc sy’n dod i’r amlwg a grwpiau talentog.

Mae’r arweinydd David Squire wedi adlewyrchu ar brofiad bythgofiadwy Côr Ieuenctid Seland Newydd yn yr Eisteddfod Ryngwladol Llangollen, lle cafodd y côr ei goroni’n Gôr y Byd mewn buddugoliaeth syfrdanol yr wythnos diwethaf. Roedd David yn siarad o Lundain, wrth i’r côr arobryn baratoi i deithio’n ôl i Seland Newydd.

Disgrifiodd Squire, a fynychodd yr ŵyl ddiwethaf yn 2013 gyda chôr SSAA Ysgol Kristin, Euphony, y daith fel rhyw fath o ddychweliad adref – ynghyd â’i dywydd da nodweddiadol:

“Y tro diwethaf i mi fod yno oedd yn 2013, ac rwy’n cofio ei bod hyd yn oed yn boethach bryd hynny – felly fy theori yw efallai mai fi sy’n gyfrifol am ddod â’r tywydd gorau i Langollen!”

Aeth Côr Ieuenctid Seland Newydd ati i’r gystadleuaeth gyda chyffro ond ychydig o ddisgwyliad, gan wybod safon eithriadol o uchel y corau a oedd yn cymryd rhan.

“Mae llawer o’r corau hyn yn ymarfer sawl gwaith bob wythnos; dim ond tair gwaith y flwyddyn yr ydym yn cwrdd,” eglurodd Squire. “Dyna pam rwyf mor falch bod ein ffocws ar repertoire gwych, hyblygrwydd tonal, cerddoriaeth a chyfathrebu wedi cael ei gydnabod. Gweithiodd ein cantorion mor galed i gyflwyno eu perfformiadau gorau, yn enwedig yng nghynhyrchiad Côr y Byd – ac roeddent wrth eu bodd gyda’r canlyniad, yn ddealladwy.”

Mae ennill teitl Côr y Byd, sef anrhydedd uchaf yr ŵyl, yn gosod Côr Ieuenctid Seland Newydd ymhlith y gorau o gerddoriaeth gorawl fyd-eang ac yn nodi moment arwyddocaol arall yn hanes 46 mlynedd y côr. Dyfarnwyd ‘Gwobr Arweinydd Jayne Davies’ i David hefyd ar ei daith ffarwel gyda’r côr.

Canmolodd David drefnwyr yr Eisteddfod a lletygarwch Cymru:

“Diolch yn fawr iawn i’r trefnwyr, gwirfoddolwyr a phobl Cymru am wneud i ni deimlo mor groesawgar a’n helpu i ddathlu’r cyflawniad arbennig hwn.”

Cyflwynwyd Tlws Pavarotti gan weddw’r diweddar Faestro, Nicoletta Mantovani. Nicoletta, a ymwelodd â Llangollen i nodi achlysur pen-blwydd perfformiad cyntaf eiconig Pavarotti yn yr ŵyl yn ddeg ar hugain.

Cafodd gweddw y maestro opera Luciano Pavarotti ei chludo yn ôl mewn amser gan ddanteithion blasus a ddaeth ag atgofion iddi o’i hymweliad cyntaf ag Eisteddfod Ryngwladol Llangollen.

Cafodd Nicoletta Mantovani deisennau bychain siocled gwyn a mefus blasus mewn derbyniad cyn cystadleuaeth Llais Rhyngwladol y Dyfodol Pendine ar noson olaf yr ŵyl lle roedd hi’n nodi dathliad dwbl emosiynol.

Oherwydd mae’n 70 mlynedd ers i’r Luciano ifanc berfformio am y tro cyntaf yn Eisteddfod Llangollen gyda chôr ei dad, Corws Rossini, yn 1955, ac mae hefyd yn 30 mlynedd ers iddo ddychwelyd fel seren ryngwladol yn 1995 pan ganodd mewn cyngerdd mawreddog yn yr ŵyl.

Cofiodd Nicoletta sut roedd ei diweddar ŵr wedi mwynhau’r fwydlen flasus a weinwyd iddo gan ‘Dai Chef’ yn ystod ei arhosiad yng ngwesty Bryn Howell, Llangollen yn 1995.

Yn ôl Dai, ei deisennau siocled gwyn a mefus a grëwyd yn arbennig ar gyfer yr achlysur oedd un o hoff ddanteithion y cawr operatig bryd hynny.

Cafodd Nicoletta, sydd bellach wedi ailbriodi â’r ymgynghorydd ariannol Alberto Tinarelli, gyfle i flasu ail-gread o’r teisennau bychain hynny pan wnaeth daith arbennig i ogledd Cymru i ddathlu dau ymddangosiad Pavarotti yng ngŵyl Llangollen.

Trefnwyd yr atgof meddylgar gan Mario Kreft MBE a’i wraig, Gill, perchnogion sefydliad gofal Parc Pendine sy’n rhoi pwyslais mawr ar y celfyddydau gan noddi’r gystadleuaeth drwy Ymddiriedolaeth Celfyddydau a Chymuned Pendine (PACT).

Cafodd y danteithion blasus eu gweini yn ystod derbyniad cyn y gystadleuaeth a’r cyngerdd dilynol, gyda Syr Bryn Terfel a Fishermen’s Friends, y cantorion o Gernyw – cyngerdd a gefnogwyd hefyd gan PACT.

Aeth Mario a Gill Kreft hefyd ar daith gyda Nicoletta ac Alberto ar y trên o Gorwen i Langollen wedi iddynt gyrraedd y dref lle ‘mae Cymru’n croesawu’r byd’ ddydd Gwener diwethaf.

Cafodd y teisennau bychain eu creu mewn arddull canapé gan Keith Tapping, cogydd enwog Gwesty’r Wild Pheasant yn Llangollen, a fu hefyd yn gyfrifol am ddarparu’r arlwy ar gyfer y derbyniad a gynhaliwyd i groesawu Nicoletta a gwesteion eraill.

Fel rhan o’r digwyddiad cafodd y teisennau siocled gwyn a mefus eu gweini fel ffordd o gofio ymweliad Luciano yn 1995 ac, wrth eu blasu, dywedodd Nicoletta ei fod fel teithio yn ôl mewn amser.

Dywedodd: “Maen nhw’n edrych yn dlws, ac mor felys a blasus. Ond nid y teisennau yn unig sy’n dlws, mae’r atgofion sy’n dod gyda nhw hefyd yn hyfryd.

“Gall cymaint o atgofion gael eu sbarduno gan ein synhwyrau blasu ac arogli, a phan flasais i’r rhain roedd fel bod nôl yn 1995.

“Roedd yn rhywbeth meddylgar iawn i ailgreu pryd y gwnaeth Luciano ei fwynhau’n fawr. Roedd gan Llangollen a’r Eisteddfod Ryngwladol le arbennig yn ei galon bob amser ac rwy’n falch iawn o fod yn ôl yma i brofi’r ŵyl eto 30 mlynedd yn ddiweddarach.”

Yn gweini’r teisennau bach i Nicoletta a gwesteion eraill yr oedd Moli Jones, cynorthwyydd cyffredinol yn y Wild Pheasant, a ddywedodd ei bod wrth ei bodd i fod yn gweithio ar achlysur mor fawreddog.

Dywedodd Moli, 17 oed, sy’n dod yn wreiddiol o’r Bala, ond sydd bellach yn byw yn Llangollen: “Mae hwn yn achlysur gwych, gyda chymaint o westeion adnabyddus.

“Mae wedi bod yn bleser gweini ein bwydlen iddyn nhw. Rwyf bob amser wedi bod yn falch o’r ethos cymunedol a gynhyrchir gan Eisteddfod Llangollen. Rwyf wedi bod yma gymaint o weithiau ac mae gen i ffrindiau a chymdogion sydd wedi gwirfoddoli yma yn y gorffennol. Mae’n ddigwyddiad mor wych i fod yn rhan ohono ac mae bob amser yn creu atgofion hudolus i unrhyw un sy’n dod yma.”

Dywedodd Becky Shields, rheolwr cyffredinol gwesty’r Wild Pheasant, sy’n rhan o grŵp Everbright: “Mae wedi bod yn fraint i ni ddarparu ar gyfer achlysur mor arbennig fel hwn sy’n rhan o ŵyl ddiwylliannol fwyaf Ewrop.”

Daeth yr achlysur hefyd ag atgofion yn ôl i Mario a Gill Kreft a welodd ymweliad Pavarotti â’r Eisteddfod Ryngwladol yn 1995.

Roedd y cwpl ymhlith y rhai oedd yn gwylio ei gyngerdd ar sgrin enfawr ar Faes yr Eisteddfod.

Ar ôl y gystadleuaeth, cyflwynodd Nicoletta dlws arian hardd a gwobr o £3,000 i’r tenor Andrew Henley a fu’n fuddugol yn y gystadleuaeth.

Ymhlith gwesteion eraill yn y derbyniad cyn y cyngerdd yr oedd cyn-lywydd Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen, Syr Terry Waite.

Mae Nicoletta Mantovani, gweddw Luciano Pavarotti a threfnwyr yr Eisteddfod  Ryngwladol Llangollen yng Nghymru wedi talu teyrnged i Gôr Ieuenctid “rhagorol” Seland Newydd. Mae hyn yn dilyn eu buddugoliaeth nodedig fel Côr y Byd yn yr ŵyl fyd-enwog. Mewn dathliad dwbl i Seland Newydd, enwyd cyfarwyddwr y côr, David Squire, hefyd yn Arweinydd Mwyaf Ysbrydoledig. 

Cyflwynwyd Tlws Pavarotti mawreddog i David Squire gan Nicoletta Mantovani, gweddw’r canwr opera chwedlonol Luciano Pavarotti, yr artist clasurol sy’n gwerthu orau yn y byd. 

Dywedodd Nicoletta Mantovani: “Ar ran Sefydliad Pavarotti, roedd yn anrhydedd i mi gyflwyno Tlws Pavarotti i Gôr Ieuenctid eithriadol Seland Newydd, enillwyr Côr y Byd yn yr Eisteddfod Ryngwladol Llangollen. Mae eu talent a’u hangerdd yn adlewyrchu ysbryd Luciano yn wirioneddol – yn enwedig yn ystod y flwyddyn arbennig hon wrth i Decca Classics ddathlu 90 mlynedd ers geni’r Maestro mawr.” 

Wedi’i sefydlu ym 1947, mae’r Eisteddfod  Ryngwladol Llangollen yn hyrwyddo heddwch a chyfeillgarwch drwy gerddoriaeth a dawns. Roedd digwyddiad eleni hefyd yn anrhydeddu cof am Luciano Pavarotti, pwy berfformiodd yn yr ŵyl ym 1955. Mewn partneriaeth â Decca Classics, ei label recordio hirhoedlog, lluniwyd murlun sialc 120 troedfedd o’r Maestro ar y bryniau sy’n edrych dros Langollen. Fe’i comisiynwyd gyda chymeradwyaeth Nicoletta Mantovani a’i ddadorchuddio ger Pafiliwn eiconig Llangollen. 

Mae Decca Classics hefyd wedi cyhoeddi dathliad blwyddyn o hyd i nodi’r hyn a fyddai wedi bod yn ben-blwydd Pavarotti yn 90 oed. Fel rhan o’r deyrnged, maent wedi rhyddhau “The Lost Concert”, albwm sy’n cynnwys perfformiad hanesyddol Pavarotti ym 1995 yn Llangollen.

Canmolodd Cadeirydd, John Gambles, y côr, a gafodd lwyddiant yn ddiweddar yng Ngemau Côr Ewrop yn Aarhus, Denmarc. Dywedodd John, “Dylai’r côr hwn fod yn destun balchder aruthrol i bawb yn Seland Newydd. Syrthiodd ein cynulleidfaoedd mewn cariad â’u sain, eu hysbryd, a’u presenoldeb llwyfan. Roeddent nid yn unig yn eithriadol yn gerddorol ond hefyd yn llysgenhadon rhagorol dros eu gwlad. Mae Eisteddfod Llangollen yn cynnal rhai o’r safonau cerddorol uchaf o unrhyw gystadleuaeth gorawl yn y byd. O ganlyniad i Gôr Ieuenctid Seland Newydd ennill Côr y Byd ar yr union lwyfan lle dechreuodd gyrfa ryngwladol Luciano Pavarotti yn gamp aruthrol. Cafodd y dorf eu swyno pan berfformiodd y côr haka byrfyfyr cyn rhuthro i’r llwyfan i ddathlu gyda’u harweinydd ysbrydoledig, David Squire.”

Ymunodd y seren opera Syr Bryn Terfel â chantorion enwog Fisherman’s Friends i gludo cynulleidfa’r Pafiliwn ar fordaith gerddorol gyffrous neithiwr (dydd Sul).

Roedd y bas-bariton Cymreig uchel ei barch yn dychwelyd i’r Eisteddfod Ryngwladol Llangollen, lle mae wedi perfformio mor gofiadwy ar nifer o achlysuron blaenorol, i gyflwyno Bryn Terfel: Sea Songs, detholiad o ganeuon hallt o’i albwm o’r un enw sy’n llawn sianti swynol a ddiffiniodd y cyfnod pan oedd llongau hwylio nerthol yn hwylio cefnforoedd y byd ganrif neu ddwy yn ôl.

Roedd Fisherman’s Friends Cernyw wedi ymuno i hwylio gydag ef ac wedi ychwanegu at yr awyrgylch llawn heli gyda’r math o rifau swynol a’u gwnaeth yn sêr recordio yn gyntaf ac yna’n destun dwy ffilm boblogaidd.

Dechreuodd y grŵp o saith gyda rhaglen a oedd yn cynnwys caneuon awelonol fel Nelson’s Blood, Deep Blue Swell, Cornwall My Home, God Moves on the Water a’r gân gyffrous South Australia.

Ychydig cyn i Bryn gymryd y helm , fe sleifiodd at gyflwynydd y noson, Siân Thomas, i annog y gynulleidfa i ymuno ag ef i ganu Penblwydd Hapus iddi.

Wedi hynny, roedd rhaid i’w rif agoriadol fod y Drunken Sailor amserol, ac yna’r gân gyffrous a ysgrifwyd gan iaith Shetland, sef Unst Boat Song, a’r Fflat Huw Puw ysgafn o’i famwlad Gymreig.

Yn ymuno ag ef ar gyfer y shanti Llydaweg cymhleth Me zo Ganet roedd y gantores Gymreig addawol Eve Goodman, a’i llais yn cyd-fynd yn berffaith â llais ei chydwladwr enwog.

Canodd ddeuawd eto gyda’r lleisydd pwerus ar Ar Lan y Môr a pharhaodd ef ar ei ben ei hun gyda’r darn Cymreig hyfryd Deryn y Bwn.

Daeth Fisherman’s Friends yn ôl ar fwrdd y llong dda Bryn am gwpl mwy o ddarnau cyffrous – Sloop John B a Bold Riley – a ddaeth â chorwynt o sain i’r llwyfan.

Cyn iddo hwylio i ffwrdd i’r nos, dim ond ailadrodd o Drunken Sailor oedd yn rhaid i ni ei wneud cyn iddo orffen gyda’r Whiskey Johnny cyffrous ac fe ufuddhaodd.

Gwnaeth hyn i gyd daith hynod bleserus ar donnau’r cefnfor a ddaeth fel diweddglo perffaith i wythnos o hyd o gyngherddau Pafiliwn rhagorol.

Mae’r Eisteddfod  enwog yn rhywbeth sy’n rhoi Llangollen ar y map rhyngwladol, yn ôl AS yr ardal Becky Gittins.

Ymwelodd yr Aelod Seneddol dros Ddwyrain Clwyd â’r ŵyl i edrych o gwmpas y maes, gwylio’r cystadlaethau a chwrdd â rhai o’r gwirfoddolwyr sy’n ei gwneud hi’n bosibl bob blwyddyn.

Dywedodd: “Rydw i wedi bod i’r Eisteddfod  sawl gwaith o’r blaen oherwydd roedd pobl sy’n tyfu i fyny yng Ngogledd Cymru fel roeddwn i’n ei hadnabod fel cyfle i brofi llawer o bethau nad ydyn nhw wedi’u profi o’r blaen. Mae’n lle lle mae pobl o bob cwr o’r byd yn ymgynnull i rannu yn ein cyfoeth diwylliannol a cherddorol.

“Ond mae’r Eisteddfod yn hanfodol bwysig nid yn unig i’r ardal hon ond i Gymru gyfan. Mae hefyd yn ddigwyddiad rhyngwladol go iawn, rhywbeth sy’n ein rhoi ni ar fap y byd.”

Ychwanegodd Ms Gittins: “Nid yn unig bod gan yr Eisteddfod gyfalaf diwylliannol enfawr ond mae hefyd yn dda ar gyfer teithio a thwristiaeth i’r ardal hon. Ac mae Gogledd Ddwyrain Cymru bob amser yn barod i godi i’r achlysur bob blwyddyn. Mae ein bwytai, caffis a gwestai bob amser yn barod i groesawu pobl ac, yn enwedig yn Llangollen, maen nhw’n sicrhau bod pobl yn cael eu croesawu’n ôl dro ar ôl tro.

“Mae pobl yn dod ar bererindod bersonol bob blwyddyn i weld Llangollen hardd a’i Heisteddfod.

“Mae’r tîm yn gweithio’n galed iawn i gynnal yr ŵyl. Mae yna lawer iawn o drefnu sy’n mynd i mewn iddi, felly mae codi arian a chynaliadwyedd yn bwysig iawn ac roeddwn i, ynghyd â Ken Skates yr Aelod Senedd dros yr ardal hon, yn hapus i chwarae fy rhan fach i helpu i sicrhau cyllid ar gyfer yr Eisteddod gan Gyngor Celfyddydau Cymru.”